Banner trang chi tiết
MathX Cùng em học toán > 10 DẠNG TOÁN VỀ DÃY SỐ VÀ PHƯƠNG PHÁP GIẢI (PHẦN 1) - TOÁN LỚP 5

10 DẠNG TOÁN VỀ DÃY SỐ VÀ PHƯƠNG PHÁP GIẢI (PHẦN 1) - TOÁN LỚP 5

 

Khi học toán, chắc hẳn ai trong chúng ta cũng đã nghe từ "dãy số". Vậy như thế nào được gọi là một dãy số? Dãy số có những loại nào? Cách giải các dạng toán về dãy số. Bài viết "10 dạng toán về dãy số và phương pháp giải - toán lớp 5" của MATHX sẽ giúp các em trả lời các câu hỏi trên. Vì nội dung của bài khá là dài nên các thầy cô sẽ chia làm 2 phần, các vị phụ huynh và các em học sinh truy cập vào link ở cuối bài viết để đọc phần 2 nhé. Chúc các em học tốt!!

 

Phụ huynh và các em học sinh tham khảo thêm một số nội dung về toán lớp 5 tại đây:

ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP GIỮA KÌ 2 MÔN TOÁN LỚP 5 NĂM HỌC 2023 2024 KÈM 03 ĐỀ THI THỬ CÓ LỜI GIẢI

TÓM TẮT TỔNG HỢP KIẾN THỨC HÌNH HỌC - TOÁN LỚP 5

MỘT SỐ BÀI TOÁN LUYỆN TẬP CHUNG VỀ PHÉP TRỪ SỐ THẬP PHÂN - TOÁN LỚP 5

 

 

I. Kiến thức cần nhớ về dãy số

 

- Trong dãy số tự nhiên liên tiếp cứ một số chẵn lại đến một số lẻ rồi lại đến một số chẵn… Vì vậy, nếu:

  • Dãy số bắt đầu từ số lẻ và kết thúc là số chẵn thì số lượng các số lẻ bằng số lượng các số chẵn.
  • Dãy số bắt đầu  từ số chẵn và kết thúc cũng là số lẻ thì số lượng các số chẵn bằng số lượng các số lẻ.
  • Nếu dãy số bắt đầu từ số lẻ và kết thúc cũng là số lẻ thì số lượng các số lẻ nhiều hơn các số chẵn là 1 số.
  • Nếu dãy số bắt đầu từ số chẵn và kết thúc cũng là số chẵn thì số lượng các số chẵn nhiều hơn các số lẻ là 1 số.

- Trong dãy số tự nhiên liên tiếp bắt đầu từ số 1 thì số lượng các số trong dãy số chính bằng giá trị của số cuối cùng của số ấy.

- Trong dãy số tự nhiên liên tiếp bắt đầu từ số khác số 1 thì số lượng các số trong dãy số bằng hiệu giữa số cuối cùng của dãy số với số liền trước số đầu tiên.

 

II. Các loại dãy số

 

- Dãy số cách đều:

  • Dãy số tự nhiên.
  • Dãy số chẵn, lẻ.
  • Dãy số chia hết  hoặc không chia hết cho một số tự nhiên nào đó.

- Dãy số không cách đều.

  • Dãy Fibonacci hay tribonacci.
  • Dãy có tổng (hiệu) giữa hai số liên tiếp là một dãy số.

- Dãy số thập phân, phân số:

 

III. 10 dạng toán về dãy số và cách giải

 

Dạng 1: Điền thêm số hạng vào sau, giữa hoặc trước một dãy số

 

Để giải quyết dạng toán này, trước hết ta cần xác định lại quy luật của dãy số:

  • Mỗi số hạng (kể từ số hạng thứ 2) bằng số hạng đứng trước nó cộng (hoặc trừ) với một số tự nhiên a.
  • Mỗi số hạng (kể từ số hạng thứ 2) bằng số hạng đứng trước nó nhân (hoặc chia) với một số tự nhiên q khác 0.
  • Mỗi số hạng (kể từ số hạng thứ 3) bằng  tổng 2 số hạng đứng liền  trước nó.
  • Mỗi số hạng (kể từ số hạng thứ 4) bằng  tổng của số hạng đứng trước nó cộng với số tự nhiên d rồi cộng với số thứ tự của số hạng ấy.
  • Số hạng đứng sau bằng số hạng đứng trước nhân với số thứ tự của nó.
  • Mỗi số hạng (kể từ số hạng thứ 2) trở đi đều bằng a lần số liền trước nó.
  • Mỗi số hạng (kể từ số hạng thứ 2) trở đi, mỗi số liền sau bằng a lần số liền trước nó cộng (trừ ) n (n khác 0).
  • ...............................

 

Ví dụ về dạng toán điền thêm số hạng vào một dãy số

 

Bài 1: Điền thêm 3 số hạng vào dãy số sau:

                        1, 2, 3, 5, 8, 13, 21, 34……

 

Muốn giải được bài toán trên trước hết phải xác định quy luật của dãy số như sau:

Ta thấy:

1 + 2 = 3                     3 + 5 = 8

2 + 3 = 5                     5 + 8 = 13

Dãy số trên được lập theo quy luật sau: Kể từ số hạng thứ 3 trở đi mỗi số hạng bằng tổng của hai số hạng đứng liền trước nó.

Ba số hạng tiếp theo là:    

21 + 34 = 55;       34 + 55 = 89;      55 + 89 = 144

Vậy dãy số được viết đầy đủ là:  1, 2, 3, 5, 8, 13, 21, 34, 55, 89, 144

 

Bài 2: Viết tiếp 3 số hạng vào dãy số sau:    1, 3, 4, 8, 15, 27

 

Ta nhận thấy:       

8 = 1 + 3 + 4

27 = 4+ 8 + 15

15 = 3 + 4 + 8

Từ đó ta rút ra được quy luật của dãy số là: Mỗi số hạng (kể từ số hạng thứ 4) bằng tổng của ba số hạng đứng liền trước nó.

Viết  tiếp ba số hạng, ta được dãy số sau: 1, 3, 4, 8, 15, 27, 50, 92, 169.

 

Bài 3: Tìm số hạng đầu tiên của các dãy số sau biết rằng mỗi dãy số có 10 số hạng.

          a)…, …, 32, 64, 128, 256, 512, 1024 

          b)..., ..., 44, 55, 66, 77, 88, 99, 110 

 

 

a). Ta nhận xét :

Số hạng thứ 10 là  :  1024 = 512 x 2

Số hạng thứ 9 là    :  512  = 256 x 2

Số hạng thứ 8 là    :  256  = 128 x 2

Số hạng thứ 7 là    :  128  =  64 x 2

……………………………..

 

Từ đó ta suy luận ra quy luật của dãy số này là: mỗi số hạng của dãy số gấp đôi số hạng đứng liền trước đó.

Vậy số hạng đầu tiên của dãy là: 1 x 2 = 2.

 

b). Ta nhận xét :

Số hạng thứ 10 là  : 110 = 11 x 10

Số hạng thứ 9 là    :  99  = 11 x 9

Số hạng thứ 8 là    :  88  = 11 x 8

Số hạng thứ 7 là    :  77  = 11 x 7

…………………………..

Từ đó ta suy luận ra quy luật của dãy số là: Mỗi số hạng bằng số thứ tự của số hạng ấy nhân với 11.

Vậy số hạng đầu tiên của dãy là : 1 x 11 = 11.

 

Bài 4: Tìm các số còn thiếu trong dãy số sau :

          a. 3, 9, 27, ..., ..., 729.

     b. 3, 8, 23, ..., ..., 608.

 

Muốn tìm được các số còn thiếu trong mỗi dãy số, cần tim được quy luật của mỗi dãy số đó.

a. Ta nhận xét :     

3 x 3 = 9

9 x 3 = 27

Quy luật của dãy số là: Kể từ số hạng thứ 2 trở đi, mỗi số hạng gấp 3 lần số liền trước nó.

Vậy các số còn thiếu  của dãy số đó là:

27 x 3 = 81 ; 81 x 3 = 243 ; 243 x 3 = 729 (đúng).

Vậy dãy số còn thiếu hai số là : 81 và 243.

 

b. Ta nhận xét:

3 x 3 – 1 = 8

8 x 3 – 1 = 23.

..........................................

Quy luật của dãy số là: Kể từ số hạng thứ 2 trở đi, mỗi số hạng bằng 3 lần số liền trước nó trừ đi 1. Vì vậy, các số còn thiếu ở dãy số là:

23 x 3 - 1 = 68

68 x 3 – 1 =  203

203 x 3 – 1 = 608 (đúng).

Dãy số còn thiếu hai số là: 68 và 203.

 

Bài 5: Lúc 7h sáng, một người đi từ A đến B và một người đi từ B đến A ; cả hai cùng đi đến đích của mình lúc 2h chiều. Vì đường  đi khó dần từ A đến B ; nên người đi từ A, giờ đầu đi được 15km, cứ mỗi giờ  sau đó lại giảm đi 1km. Người đi từ B giờ cuối cùng đi được 15km, cứ mỗi giờ trước đó lại giảm 1km. Tính quãng đường AB.

 

Giải:

2 giờ chiều là 14h trong ngày.

2 người đi đến đích của mình trong số giờ là:

14 – 7 = 7 giờ.

Vận tốc của người đi từ A đến B lập thành dãy số:

15, 14, 13, 12, 11, 10, 9.

Vận tốc của người đi từ B đến A lập thành dãy số:

9, 10, 11, 12, 13, 14, 15.

Nhìn vào 2 dãy số ta nhận thấy đều có các số hạng giống nhau vậy quãng đường AB là:

9 + 10 + 11 + 12 + 13 + 14 + 15 = 84

Đáp số: 84km.

 

Bài 6: Điền các số thích hợp vào ô trống sao cho tổng số 3 ô liên tiếp đều bằng 2010

 

 

 

 

 

783

 

 

 

998

 

Giải:

Ta đánh số thứ tự các ô như sau:

 

 

 

 

 

783

 

 

 

998

Ô1

Ô2

Ô3

Ô4

Ô5

Ô6

Ô7

Ô8

Ô9

Ô10

Theo điều kiện của đề bài ta có:

783 + Ô7 + Ô8 = 2010.

Ô7 + Ô8 + Ô9 = 2010.

 Vậy Ô9 = 783; từ đó ta tính được:

Ô8 = Ô5 = Ô2 = 2010 - (783 + 998) = 229

Ô7 = Ô4 = Ô1 = 998

Ô3 = Ô6 = 783.

Điền các số vào ta được dãy số:

998

229

783

998

229

783

998

229

783

998

 

Một số lưu ý khi giảng dạy Toán dạng này là: Trước hết phải xác định được quy luật của dãy là dãy tiến, dãy lùi hay dãy số theo chu kỳ. Từ đó mà học sinh có thể điền được các số vào dãy đã cho.

 

Bài tập tự luyện về dạng toán điền thêm số hạng vào một dãy số

 

Bài 1:   13, 19, 25, 31,……,

Dãy số vừa được viết ra

Ba số viết tiếp là ba số nào?

Số nào suy nghĩ thấp cao?

 Đố em, đố bạn làm sao kể liền?

 

Bài 2: Tìm và viết ra các số hạng còn thiếu trong dãy số sau:

a. 7, 10, 13,…, …, 22, 25.

b. 103, 95, 87,…, …, ...., 55, 47.

 

Bài 3: Điền số thích hợp vào ô trống, sao cho tổng các số ở 3 ô liền nhau bằng:

a. n = 14,5

2,7

 

 

 

 

 

 

 

 

8,5

 

b. n = 23,4

 

8,7

 

 

 

 

 

 

 

7,6

 

 

Bài 4: Cho dãy phân số sau:

\(\dfrac{2001}{2002}; \dfrac{2002}{2003}; \dfrac{2003}{2004};\dfrac{2004}{2005}\)

 

  1. Hãy viết tiếp số hạng thứ năm của dãy theo đúng quy luật?
  2. Chứng tỏ dãy trên là một dãy xếp theo thứ tự tăng dần?

 

Bài 5: Viết tiếp ba số hạng vào dãy số sau :

a) 1; 3; 4; 7; 11; 18;...

b) 0; 2; 4; 6; 12; 22;...

c) 0 ; 3; 7; 12;...

d) 1; 2; 6; 24;...

 

 

Dạng 2:  Xác định số A có thuộc dãy đã cho hay không?

 

Cách giải của dạng toán này

 

- Xác định quy luật của dãy;

- Kiểm tra số A có thoả mãn quy luật đó hay không?

 

Ví dụ

 

Bài 1: Cho dãy số: 2, 4, 6, 8,……

a. Dãy số được viết theo quy luật nào?

b. Số 2009 có phải là số hạng của dãy không? Vì sao?

 

Giải:

a. Ta nhận thấy:

Số hạng thứ 1:       2 = 2 x 1

Số hạng thứ 2:       4 = 2 x 2

Số hạng thứ 3:       6 = 2 x 3

….........

Số hạng thứ n:       ? = 2 x n

Quy luật của dãy số là: Mỗi số hạng bằng 2 nhân với số thứ tự của số hạng ấy.

 

b. Ta nhận thấy các số hạng của dãy là số chẵn, mà số 2009 là số lẻ, nên số 2009 không phải là số hạng của dãy.

 

Bài 2: Cho dãy số: 2, 5, 8, 11, 14, 17,……

- Viết tiếp 3 số hạng vào dãy số trên? 

- Số 2009 có thuộc dãy số trên không? Tại sao?

 

Giải:

 

- Ta thấy:    8 – 5 = 3;     11 – 8 = 3; ………

Dãy số trên được viết theo quy luật sau: Kể từ số thứ 2 trở đi, mỗi số hạng bằng số hạng đứng liền trước nó cộng với 3.

Vậy 3 số hạng tiếp theo của dãy số là:

17 + 3 = 20 ;  20 + 3 = 23  ;  23 + 3 = 26

Dãy số được viết đầy đủ là:  2, 5, 8, 11, 14, 17, 20, 23, 26.

 

- Ta thấy:  2 : 3 = 0 dư 2 ;     5 : 3 = 1 dư 2  ;       8 : 3 = 2 dư 2  ;   .....

Vậy đây là dãy số mà mỗi số hạng khi chia cho 3 đều dư 2. Mà:

2009 : 3  = 669 dư 2. Vậy số 2009 có thuộc dãy số trên vì cũng chia cho 3 thì dư 2.

 

Bài 3: Em hãy cho biết:

a. Các số 60, 483 có thuộc dãy 80, 85, 90,…… hay không?

b. Số 2002 có thuộc dãy 2, 5, 8, 11,…… hay không?

c. Số nào trong các số 798, 1000, 9999 có thuộc dãy 3, 6, 12, 24,…… giải thích tại sao?

 

Giải:

 

a. Cả 2 số 60, 483 đều không thuộc dãy đã cho vì:

- Các số hạng của dãy đã cho đều lớn hơn 60.

- Các số hạng của dãy đã cho đều chia hết cho 5, mà 483 không chia hết cho 5.

 

b. Số 2002 không thuộc dãy đã cho vì mọi số hạng của dãy khi chia cho 3 đều dư 2, mà 2002 chia 3 thì dư 1.

 

c. Cả 3 số 798, 1000, 9999 đều không thuộc dãy 3, 6, 12, 24,… vì:

- Mỗi số hạng của dãy (kể từ số hạng thứ 2) đều gấp đôi số hạng liền trước nhận nó; cho nên các số hạng (kể từ số hạng thứ 3) có số hạng đứng liền trước là số chẵn, mà 798 chia cho 2 = 399 là số lẻ.

- Các số hạng của dãy đều chia hết cho 3, mà 1000 lại không chia hết cho 3.

- Các số hạng của dãy (kể từ số hạng thứ 2) đều chẵn, mà 9999 là số lẻ.

 

Bài 4: Cho dãy số: 1; 2,2; 3,4; ……; 13; 14,2.

Nếu viết tiếp thì số 34,6 có thuộc dãy số trên không?

 

Giải:

 

- Ta nhận xét:  2,2 - 1 = 1,2;      3,4 - 2,2 = 1,2;      14,2 - 13 = 1,2;……

Quy luật của dãy số trên là: Từ số hạng thứ 2 trở đi, mỗi số hạng đều hơn số hạng liền trước nó là 1,2 đơn vị:

- Mặt khác, các số hạng trong dãy số trừ đi 1 đều chia hết cho 1,2.

Ví dụ:          (13 - 1) chia hết cho  1,2

             (3,4 - 1) chia hết cho  1,2

Mà: (34,6 - 1) :  1,2 = 28 dư 0.

Vậy nếu viết tiếp thì số 34,6 cũng thuộc dãy số trên.

 

Bài 5: Cho dãy số: 1996, 1993, 1990, 1987,……, 55, 52, 49.

Các số sau đây có phải là số hạng của dãy không?

100, 123, 456, 789, 1900, 1436, 2009?

 

Giải:

 

Nhận xét: Đây là dãy số cách đều 3 đơn vị.

Trong dãy số này, số lớn nhất là 1996 và số bé nhất là 49. Do đó, số 2009 không phải là số hạng của dẫy số đã cho vì lớn hơn 1996.

Các số hạng của dãy số đã cho là số khi chia cho 3 thì dư 1. Do đó, số 100 và số 1900 là số hạng của dãy số đó.

Các số 123, 456, 789 đều chia hết cho 3 nên các số đó không phải là số hạng của dãy số đã cho.

Số 1436 khi chia cho 3 thì dư 2 nên không phải là số hạng của dãy số đã cho.

 

Bài tập lự luyện

 

Bài 1: Cho dãy số: 1, 4, 7, 10,…

a. Nêu quy luật của dãy.

b. Số 31 có phải là số hạng của dãy không?

c. Số 2009 có thuộc dãy này không? Vì sao?

 

Bài 2: Cho dãy số: 1004, 1010, 1016,…, 2012.

Hỏi số 1004 và 1760 có thuộc dãy số trên hay không?

 

Bài 3: Cho dãy số: 1, 7, 13, 19,…,

a. Nêu quy luật của dãy số rồi viết tiếp 3 số hạng tiếp theo.

b. Trong 2 số 1999 và 2009 thì số nào thuộc dãy số? Vì sao?

 

Bài 4: Cho dãy số: 3, 8, 13, 18,……

Có số tự nhiên nào có chữ số tận cùng là 6 mà thuộc dãy số trên không?

 

Bài 5: Cho dãy số: 1, 3, 6, 10, 15,……, 45, 55,……

a. Số 1997 có phải là số hạng của dãy số này hay không?

b. Số 561 có phải là số hạng của dãy số này hay không?

 

 

banner mathx lớp 5

 

 

Dạng 3:  Tìm số số hạng của dãy

 

Phương pháp giải

 

Đối với dạng toán này, ta thư­ờng sử dụng ph­ương pháp giải toán khoảng cách (toán trồng cây). Ta có công thức sau :

 

Số các số hạng của dãy = số khoảng cách + 1.

 

 

Đặc biệt, nếu quy luật của dãy là : Mỗi số hạng đứng sau bằng số hạng liền trư­ớc cộng với số không đổi d thì:

 

Số các số hạng của dãy = ( Số hạng lớn nhất – Số hạng nhỏ nhất ) : d + 1.

 

 

Ví dụ về dạng toán tìm số số hạng của dãy

 

Bài 1: Cho dãy số 11; 14; 17;.....;65; 68.

 Hãy xác định dãy số trên có bao nhiêu số hạng?

 

Giải :

Ta có : 14 - 11= 3; 17 - 14 = 3;....

Vậy quy luật của dãy số đó là mỗi số hạng đứng liền sau bằng số hạng đứmg liền tr­ước nó cộng với 3. Số các số hạng của dãy số đó là:

( 68 - 11 ) : 3 + 1 = 20 ( số hạng )

 

Bài 2: Cho dãy số: 2, 4, 6, 8, 10,……, 1992

Hãy xác định dãy số trên có bao nhiêu số hạng?

 

Giải:

 

Ta thấy:                4 – 2 = 2      ;                  8 – 6  = 2

                             6 – 4 = 2      ;                  ………

Vậy, quy luật của dãy số là: Mỗi số hạng đứng sau bằng một số hạng đứng trước cộng với 2. Nói các khác: Đây là dãy số chẵn hoặc dãy số cách đều 2 đơn vị.

Dựa vào công thức trên:

 

                   (Số hạng cuối – số hạng đầu) : khoảng cách + 1

 

Ta có: Số các số hạng của dãy là:

(1992 - 2) : 2 + 1 = 996 (số hạng).

 

Bài 3: Cho 1, 3, 5, 7, ……… là dãy số lẻ liên tiếp đầu tiên; hỏi 1981 là số hạng thứ bao nhiêu trong dãy số này? Giải thích cách tìm? 

 

Giải:

Ta thấy:      

Số hạng thứ nhất bằng:   1 = 1 + 2 x 0

Số hạng thứ hai bằng:      3 = 1 + 2 x 1

Số hạng thứ ba bằng:      5 = 1 + 2 x 2

 ………

Còn số hạng cuối cùng: 1981 = 1 + 2 x 990

Vì vậy, số 1981 là số hạng thứ 991 trong dãy số đó.

 

Bài 4: Cho dãy số: 3, 18, 48, 93, 153,…

a. Tìm số hạng thứ 100 của dãy.

b. Số 11703 là số hạng thứ bao nhiêu của dãy?

 

Giải:

 

a.

Số hạng thứ nhất:  3 = 3 + 15 x 0

Số hạng thứ hai:    18 = 3 + 15 x 1

Số hạng thứ ba:     48 = 3 + 15 x 1 + 15 x 2

Số hạng thứ tư:      93 = 3 + 15 x 1 + 15 X 2 + 15 x 3

Số hạng thứ năm:  153 = 3 + 15 x 1 + 15 x 2 + 15 x 3 + 15 x 4

………

Số hạng thứ n:       3 + 15 x1 + 15 x 2 +15 x 3 + …… + 15 x (n - 1)

Vậy số hạng thứ 100 của dãy là:

3 + 15 x 1 + 15 x 2 + …… + 15 x (100 - 1)

= 3 + 15 x (1 + 2 + 3 + …… + 99) (Đưa về dạng một số nhân với một tổng).

= 3 + 15 x (1 + 99)  x 99 : 2 = 74253

 

b. Gọi số 11703 là số hạng thứ n của dãy:

Theo quy luật ở phần a ta có:

3 + 15 x 1 + 15 x 2 + 15 x 3 + …… x (n – 1) = 11703

3 + 15 x (1 + 2 + 3 + ……+ ( n – 1)) = 11703

3 + 15 x (1 + n – 1) x (n – 1) : 2 = 11703

15 x n x (n – 1) = (11703 – 3) x 2 = 23400

n x (n – 1) = 23400 : 15 = 1560

Nhận xét: Số 1560 là tích của hai số tự nhiên liên tiếp 39 và 40 (39 x 40 = 1560)

Vậy, n = 40, số 11703 là số hạng thứ 40 của dãy.

 

Bài 5: Trong các số có ba chữ số, có bao nhiêu số chia hết cho 4?

 

Giải

Ta nhận xét : Số nhỏ nhất có ba chữ số chia hết cho 4 là 100 và số lớn nhất có ba chữ số chia hết cho 4 là 996. Như­ vậy các số có ba chữ số chia hết cho 4 lập thành một dãy số có số hạng nhỏ nhất là 100, số hạng lớn nhất là 996 và mỗi số hạng của dãy ( kể từ số hạng thứ hai ) bằng số hạng đứng liền trư­ớc cộng với 4.

Vậy số các số có ba chữ số chia hết cho 4 là :

( 996 – 100 ) : 4 = 225 ( số  )

 

Bài tập về dạng toán tìm số số hạng của dãy

 

Bài 1: Cho dãy số: 3, 8, 13, 23, ……,2008

Tìm xem dãy số  có bao nhiêu số hạng ?

 

Bài 2:  Tìm số số hạng của các dãy số sau:

a. 1, 4, 7, 10, ……,1999.

b. 1,1 ; 2,2 ; 3,3 ; ... ; 108,9 ; 110,0.

 

Bài 3: Xét dãy số: 100, 101, ………, 789.

Dãy này có bao nhiêu số hạng?

 

Bài 4: Có bao nhiêu số khi chia cho 4 thì dư 1 mà nhỏ hơn 2010 ?

 

Bài 5: Người ta trồng cây hai bên đường của một đoạn đường quốc lộ dài 21km. Hỏi phải dùng bao nhiêu cây để đủ trồng trên đoạn đường đó ? Biết rằng cây nọ trồng cách cây kia 5m.

 

Dạng 4: Tìm số hạng thứ  n của dãy số

 

Bài toán 1: Cho dãy số: 1,  3,  5,  7,............Hỏi số hạng thứ 100 của dãy số là số nào

 

Giải:

 

Số khoảng cách từ số đầu đến số hạng thứ 100 là:

100 - 1  =  99

Mỗi khoảng cách là

3 - 1 = 5 - 3 = 2

Số hạng thứ 100 là

1 +  2 . 99  =  199

 

Ta có công thức tổng quát:

             Số hạng thứ n  = số đầu  + khoảng cách . (Số số hạng  -  1)

 

 

Bài toán 2: Tìm số hạng thứ 100 của các dãy số được viết theo quy luật:

  1. 3, 8, 15, 24,  35,…          (1)
  2. 3, 24, 63, 120, 195,…     (2)
  3. 1, 3, 6, 10, 15,….            (3)

 

Giải:   

 

a) Dãy (1) có thể viết dưới dạng: 1x3, 2x4, 3x5, 4x6, 5x7,…

Mỗi số hạng của dãy (1) là tích của hai thừa số, thừa số thứ hai lớn hơn thừa số thứ nhất 2 đơn vị. Các thừa số thứ nhất làm thành một dãy: 1, 2, 3, 4, 5, …; Dãy này có số hạng thứ 100 là 100.

Số hạng thứ 100 của dãy (1) bằng: 100x102 = 10200.

 

b) Dãy (2) có thể viết dưới dạng: 1x3, 4x6, 7x9, 10x12, 13x15,…

Mỗi số hạng của dãy (2) là tích của hai thừa số, thừa số thứ hai lớn hơn thừa số thứ nhất 2 đơn vị. Các thừa số thứ nhất làm thành một dãy: 1, 4, 7, 10, 13, …; Số hạng thứ 100 của dãy 1, 4, 7, 10, 13,… là: 1 + (100 – 1 ) x 3 = 298.

Số hạng thứ 100 của dãy (2) bằng:   298 x 300 =  89400.

 

c) Dãy (3) có thể viết dưới dạng:

\(\dfrac{1\times 2}{2};\dfrac{2\times 3}{2};\dfrac{3\times 4}{2};\dfrac{4\times 5}{2};...\)

 

Số hạng thứ 100 của dãy (3)  bằng:  \(\dfrac{100\times 101}{2}=5050\)

 

 

Banner trường toán mathx

 

 

Bài tập về dạng toán tìm số hạng thứ  n của dãy số

 

Bài 1: Cho dãy số : 101, 104,  107, 110, ......

Tìm số hạng thứ 1998 của dãy số đó.

 

Bài 2: Cho dãy số : 5, 8,  11, 14, ......

  1. Tìm số hạng thứ 200 của dãy số.
  2. Nếu cứ viết tiếp thì các số : 1000 ; 2009 ; 5000 có là số hạng của dãy không ? Tại sao.

 

Bài 3: Một bạn học sinh viết liên tiếp các số tự nhiên mà khi chia cho 3 thì dư 2 bát đầu từ số 5 thành dãy số. Viết đến số hạng thứ 100 thì phát hiện đã viết sai. Hỏi bạn đó đã viết sai số  nào ?

 

Dạng 5: Tìm số chữ số của dãy khi biết số số hạng

 

Bài toán 1: Cho dãy số:  1, 2, 3,.......150. Hỏi để viết dãy số này người ta phải dùng bao nhiêu chữ số

 

Giải:

 

Dãy số đã cho có :  ( 9 - 1)  :  1 + 1  =  9  số có 1 chữ số.

Có ( 99 - 10 ) :  1 + 1 = 90 số có 2 chữ số

 Có ( 150  - 100) : 1  + 1 = 51 số có 3 chữ số.

Vậy số chữ số cần dùng là :

9 x 1  +  90  x  2   +  51  x  3  =  342  chữ số

 

Bài toán 2: Một quyển sách có 234 trang. Hỏi để đánh số trang quyển sách đó người ta phải dùng bao nhiêu chữ số.

 

Giải:

 

Để đánh số trang quyển sách đó người ta phải viết liên tiếp các số tự nhiên từ 1 đến  234 thành dãy số. Dãy số này có

( 9 - 1) : 1  +  1     = 9 số có 1 chữ số

Có:  ( 99  - 10)  : 1  + 1     = 90 số có 2 chữ số

Có: ( 234  - 100) :  1  + 1  = 135  số có 3 chữ số

Vậy người ta phải dùng số chữ số là:

9  x  1  +  90  x   2  +  135   x   3  =  594 chữ số

 

Bài tập tự luyện về dạng toán tìm số chữ số của dãy khi biết số số hạng

 

Bài 1: Một bạn học sinh viết liên tiếp các số tự nhiên từ 101 đến 2009 thành 1 số rất lớn. Hỏi số đó có bao nhiêu chữ số

 

Bài 2: Trường Tiểu học Thành Công có 987 học sinh. Hỏi để ghi số thứ tự học sinh trường đó người ta phải dùng bao nhiêu chữ số

 

Bài 3: Cần bao nhiêu chữ số để đánh số trang của một cuốn sách có tất cả là:

  1. 752 trang.
  2. 1251 trang.

 

 

Phụ huynh và các em học sinh tiếp phần 2 tại đây:

 

10 DẠNG TOÁN VỀ DÃY SỐ VÀ PHƯƠNG PHÁP GIẢI (PHẦN 2) - TOÁN LỚP 5

 

 

HỆ THỐNG CHƯƠNG TRÌNH HỌC CỦA MATHX

 

  • Khóa học ôn thi cấp 2 (0912.698.216): - Xem ngay
  • Lớp học toán trực tuyến cùng giáo viên giỏi (0866.162.019): - Xem ngay
  • Lớp học toán offline (học trực tiếp) tại Hà Nội (0984.886.277): - Xem ngay

Bài viết liên quan